داستان تعرفه در گفتگو با بهرام عفراوی

گفتگوی مجله صنعت چاپ با بهرام عفراوی

مدتی بود که تصمیم به بررسی ریزه کاری‌های تعیین تعرفه خدمات چاپ داشتیم. با بررسی‌های انجام شده قرار شد که گفتگوهایی با دست اندرکاران تعیین تعرفه داشته باشیم و اساس و اصول آن را دریافت کنیم. برای شروع ترجیح این شد که از دید پژوهشگران صنعت چاپ این کار را آغاز کنیم. در همین گیر و دار محصولاتی از گروه پژوهشی عفراوی به دستمان رسید که ارتباط تنگاتنگی با بحث ما داشت، به همین دلیل گفتگو را با بهرام عفراوی آغاز کردیم. (مجله صنعت چاپ)

 

سوال: آقای عفراوی شما در سال‌های اخیر تولیداتی داشته‌اید که به نظر می‌رسد اساس آن‌ها داشتن تعرفه قیمت است. لطفاً در این خصوص توضیح دهید.

بله درست است اما این کار از سال‌های اخیر آغاز نشده است. در واقع نخستین اقدام برای رسیدن به تعرفه‌های چاپ و ایجاد تعرفه از سال 82 با چاپ اول کتاب «آنچه طراحان گرافیک و ناظران چاپ می‌دانند» آغاز شد. در این کتاب برای اولین بار جداولی ارائه گردید که تعرفه اکثر خدمات و کارهایی که در فرآیند چاپ افست به کار می‌آید در آن درج شده بود. شاید یکی از دلایلی که سبب شد تا آن کتاب اکنون در آستانه چاپ نهم باشد وجود همین جداول بود. تا آن زمان مرجعی وجود نداشت تا طراحان گرافیک و دست اندرکاران چاپ بتوانند با مراجعه به آن، حداقل حدودی برای محاسبه قیمت تعیین کنند. در کتاب فوق جداول :

هزینه خروجی فیلم/ زینک/ چاپ در قطع‌های مختلف ماشین چاپ/ اسکن/ زینک سوزانی/ ورنی سرد و UV/ طلاکوب/ سلفون کشی/ لترپرس/ جعبه چسبانی/ صحافی/ کلیشه‌های فلزی/ کلیشه‌های ژلاتینی/ ترموگرافی/ قالب سازی/ چاپ دیجیتال و ... برای اولین بار یکجا درج گردید.

در واقع قصد ما ارائه جدول خام بود، بطوری که خوانندگان بدانند در هر مورد با چه پارامترهایی سرو کار دارند و جداول خود را بسته به زمان تهیه کتاب بسازند. می‌دانید که ارائه جدول، نوعی آموزش به همراه دارد و مخاطب را متوجه نکات خاصی می‌کند. شاید به جرأت بتوان گفت، کتاب «آنچه طراحان گرافیک و ناظران چاپ می‌دانند» سرآغازی شد تا بسیاری از کارگاه‌های چاپ و خدمات وابسته در آگهی‌های خود جداول قیمت نیز ارائه نمایند. جداولی که قبل از آن وجود خارجی نداشت.

در روندی که گروهی پژوهشی عفراوی در پیش گرفته و آن تامین نیازهای طراحان گرافیک و دست اندرکاران چاپ است بحث محاسبه هزینه قیمت چاپ می‌گنجید، که از سال 1387 کمی جدی‌تر شد و اطلاعات لازم و آنچه که موجود بود جمع‌آوری گردید تا بررسی و کنترل شود. این کار به مرور انجام شد و 3 سال محتوای آماده شده را منتشر نکردیم تا تکمیل‌تر و دقیق‌تر گردد. تا اینکه با تکمیل آنچه که نیاز کتاب بود در سال 1390 اولین کتاب در روش‌ها و اصول علمی محاسبه هزینه چاپ به نام «چگونه هزینه چاپ را محاسبه کنیم؟»را منتشر کردیم و به همراه آن ابزار «چاپکارت» و نرم‌افزار محاسبه هزینه چاپ نسخه 1 را.

سئوال: به نظر شما عوامل موثر در تعیین تعرفه خدمات چاپ کدام است؟

در حال حاضر تعرفه خدمات مختلف چاپ (منظور فرایند چاپ یعنی لیتوگرافی، چاپخانه، صحافی و ...) است را توسط خود کارگاه‌ها و براساس آنچه تاکنون بوده و با نگاه کردن روی دست یکدیگر تعیین می‌شود و احتمالاً در اتحادیه‌های مربوطه همانطور که شاهدیم نتوانسته‌اند ملاک و معیاری برای این مورد ایجاد کنند و این روند به شکلی جاری است و تبدیل به روزمرگی شده است، اما با یک نگاه دقیق‌تر به نظر می‌رسد که مواردی از قبیل

1-     سطح سواد کلی کارگاه و تحصیلات مرتبط و غیر مرتبط پرسنل کارگاه

2- مواد مورد استفاده در فرایند کار

3- وضعیت بهداشتی کارگاه

4- جوایز و تقدیر نامه‌ها

5- رتبه بندی!؟

6- سابقه کار

7- ..

گوشه‌ای از مواردی باشد که بایستی در تعیین نرخ تعرفه هر کارگاه موثر واقع شود و زحمت این کار یا با اتحادیه‌ها است و یا با متولی این کار که وزارت ارشاد است.

اصول منطقی این کار ایجاد یک تفکر واحد در صنعت چاپ است. تفکری که مسابقات جشنواره چاپ را به تعرفه و آموزش ملی صنعت چاپ و بسیاری چیزهای دیگر متصل کند.

به نظر من آنچه که اکنون اتفاق می‌افتد و نگاه مستقل داشتن به برنامه‌های مختلف صنعت چاپ نه تنها ما را به جایی نمی‌رساند بلکه موجب صرف هزینه‌های بیش‌تر و انجام کارهای نمایشی و ظاهری است و این جالب نیست.

تعیین تیم حرفه‌ای و تخصصی برای سازماندهی به امور چاپ کشور ضرورتی اساسی است.

به گونه‌ای که این تیم با قدرت و اختیارات تام، هماهنگی‌های لازم را با تمامی وابستگان صنعت چاپ انجام داده و هیچ اتفاقی را به شکل مستقل برگزار نکند.

برای مثال طرح ملی آموزش صنعت چاپ وقتی به هیچ چیز دیگری متصل نیست. اجرای آن چندان موفق نخواهد بود در واقع تاثیرگذاری آن، چیزی که تصویر می‌کنیم نمی‌شود. البته نه اینکه هیچ تاثیری نداشته باشد. اما آن تفکر لازم به نتیجه نمی رسد و مثل اتفاقهای دیگر، باری به هر جهت خواهد بود.

همچنین است اتفاق‌های دیگری چون «کنفرانس ملی کیفیت»، «مسابقات جشنواره چاپ» و ...

صحافی که برای پرسنل، مشتری و کار خود ارزش قائل است و نیروهای خود را برای آموزش به کنفرانس ملی کیفیت می‌فرستد، طبیعتاً کار بهتری به مشتری ارائه می‌کند و تعرفه آن نیز بایستی متفاوت باشد اما این تفاوت‌ها جایی دیده نمی‌شود.

به نظر می‌رسد که همانند انجمن صنفی طراحان گرافیک که سال‌هاست کار ارزشمند ارائه تعرفه قیمت به شکل کتابچه را در برنامه خود دارد، تمامی صنوف وابسته به چاپ نیز بایستی برای اعضا و مشتریانشان چنین کتابچه‌هایی را ارائه نمایند و البته ملاک‌هایی نیز برای کاهش یا افزایش تعرفه هر کارگاه نیز ارائه نمایند که با کارشناسی تعیین شود.( این مورد بهتر است در دفترچه انجمن صنفی طراحان گرافیک نیز لحاظ گردد، چرا که بسیاری از طراحان گرافیک عملاً نمی‌دانند که با توجه به توانایی و تخصص و ... خود بایستی چه تعرفه خاصی برای خود داشته باشند).

سئوال: آیا درجه بندی چاپخانه‌ها و تعیین تعرفه متفاوت کار صحیحی است؟

خوشبختانه این اتفاق در حال وقوع است اما ملاک و معیاری برای آن وجود ندارد و هر کارگاه هر چه که صلاح می‌داند می‌کند و این چندان جالب نیست.

اینکه می‌گویم خوشبختانه به این دلیل است که اگر نخواهیم که تعرفه برای کارگاه‌های مختلف متفاوت باشد دو حالت پیش می‌آید:

1-     تعطیلی کارگاه    2- افت شدید کیفیت

بدین ترتیب کارگاهی که معیارهای بالایی برای انجام کار دارد اگر تعرفه‌اش را نتواند بالا ببرد بنابراین بایستی تعطیل کند و اگر نخواهد که کارگاهش به تعطیلی کشیده شود بایستی معیارهای خود را پایین آورد و نتیجه آن از دست رفتن کیفیت کار چاپی در ایران است. بنابراین از یک طرف مسابقه جشنواره چاپ و کنفرانس ملی کیفیت و آموزش ملی صنعت چاپ با هزینه‌های بالا به شکل مستقل راه می‌اندازیم و از طرفی ریشه کیفیت را با بی‌اهمیت جلوه دادن و رها کردن تعرفه کارگاه‌ها به راحتی می‌خشکانیم و این یعنی دور باطل و از دست دادن سرمایه‌های ملی کشور. از اینجا تفکر واحد شکل خود را نشان می‌دهد

سئوال: به نظر شما به چه نحوی می‌توان چاپخانه را درجه بندی کرد؟

برنامه‌ریزی یکپارچه در صنعت چاپ و نگاه منسجم به تمامی موارد مرتبط با صنعت چاپ.

با چنین نگرشی بسیاری از مسایل مربوطه حل خواهد شد و رونق، کیفیت و اشتیاق به انجام کار بهتر باز می‌گردد.

حدود 8 سال پیش بحث رتبه‌بندی و ایجاد فرآیندی شبیه به نظام پزشکی و نظام مهندسی را پیشنهاد کردم.

از آن زمان کارهای متفرقه و جداگانه بسیاری انجام شد اما هیچ نگرش واحدی به صنعت چاپ پیدا نشد تا «نظام چاپ» نیز شکل گیرد.

سئوال: تعیین تعرفه توسط اتحادیه‌ها و ارگان‌های صنفی تا چه میزان بر تنظیم بازار تاثیر گذار است؟

همانطور که گفتم تعیین تعرفه قیمت هر کارگاه می‌تواند همه ساله توسط اتحادیه ها و ارگان‌های صنفی ایجاد گردد اما این اتفاق و تعیین تعرفه هر کارگاه بایستی به پارامترهای دیگری متصل شود که نیازمند همان نگرش واحد است.

این تعرفه اگر واقعی و براساس اطلاع رسانی های لازم به مشتریان باشد می تواند انتخاب لازم را به مشتریان داده و روند منطقی جهت افزایش کیفیت چاپ ایجاد نماید اما متولیان صنعت چاپ کار اساسی و بنیادی برای این وضعیت نمی‌کنند.

ما برای برندگان مسابقات در جشنواره چاپ چه کرده ایم؟ آیا امتیازی برای آن ها قائل شده ایم؟ آیا دریافت تندیس برتری‌ای برای آن ها ایجاد کرده است؟

سئوال: محاسبه بهای تمام شده در کارگاه های فرآیند چاپ براساس چه فاکتورهایی است؟

سنتی‌های صنعت چاپ که در بخش های مختلف اعم از لیتوگرافی، چاپخانه، صحافی و ... مشغول هستند هر یک به شیوه خاص خود محاسبه بهای تمام شده را بدست می آورند اما اگر بخواهیم نگاهی علمی به بحث محاسبه بهای تمام شده بیندازیم بایستی بگویم مهم ترین چیز در بهای تمام شده «سند چاپی» یا به عبارت دیگر «فرم چاپی» است. سند یا فرم چاپی ملاکی برای محاسبه فیلم و زینک ، چاپ، خدمات تکمیلی، کاغذ و ... است و بر همین اساس می‌توان نرخ تمام شده یک سفارش چاپی را محاسبه کرد. در کنار اهمیت سند چاپی موارد دیگر می کنجد که از آنها نام بردم. برای مثال تخصص نیروها، مواد مورد استفاده و ... که بایستی همگی انها به شکلی تدوین گردیده و در اختیار کارگاههای مختلف قرار گیرد تا هر یک خود را با معیارها سنجیده و تعرفه متعادل خود را ارائه نماید.

سئوال: بر می‌گردیم به کارهایی که در این زمینه انجام داده اید. برای تولید نرم افزار ترام جهت محاسبه هزینه چاپ،  نیاز به تعرفه است. این تعرفه بر چه اساسی ایجاد شد؟

بله درست است برای مکانیزه کردن و تولید نرم افزار نیاز به طبقه بندی و تعیین ملاک و معیار و تعرفه های مشخص است تا به زبان برنامه نویسی همه موارد و شرط های لازم را مشخص کنیم.

شاید دلیل اینکه در تهیه نرم افزار محاسبه هزینه چاپ کمی تعلل کردیم رسیدن به منطق و تهیه تعرفه های لازم در این زمینه بوده است.

همانطور که گفتم تهیه تعرفه های صنعت چاپ افست از سال 1382 با کتاب «آنچه طراحان گرافیک و ناظران چاپ می‌دانند» آغاز شد و همچنان ادامه پیدا کرد.

از همان سال‌ها برای رسیدن به جداول لازم به کارگاه‌های مختلفی رجوع می کردم و برخی از موارد هنوز هم تعرفه مشخصی ندارد برای مثال برای برش کار نهایی چاپ شده همچون کارت ویزیت، پوستر، بروشور و ... ملاک و تعرفه خاصی تعیین نشده است. در حالی که برای نرم افزار ترام نیاز به داشتن همه تعرفه های مرتبط است. و ما می‌بایست مشکل را به گونه ای حل می کردیم برای این منظور نرخ های ارائه شده بابت برش را توسط چاپخانه های مختلف که تعدادشان به ده ها مورد می رسید مقایسه کردیم و بر اساس این اطلاعات جداول و تعرفه های لازم را اقتباس کردیم تا بتوانیم در نرم افزار از آن ها استفاده کنیم. این کار ما شبیه به تالیف است به گونه ای که انتظار می رود این روش به نوعی باب شود و بر همین اساس تعرفه های مختلف استخراج گردد.

همین مسئله برای تعیین تعرفه رنگ spot، رنگ متالیک، صحافی های مختلف، جعبه سازی، پاکت سازی، نظارت بر چاپ و ... وجود داشت. این موارد با صرف زمان بسیار زیاد و گفتگوهای مختلف مرتفع شد به گونه ای که به ساختاری منطقی در محاسبه بهای تمام شده کار چاپی منتهی شد و توانستیم نرم افزار ترام نسخه 2 را ارائه نماییم که در نوع خود منحصر بفرد است.

سئوال: آیا استخراج و تهیه تعرفه برای چاپ های دیگر را نیز در برنامه دارید؟

بله. چاپ افست عمومی تر و فراگیرتر است و دریافت اطلاعات و استخراج و تهیه تعرفه برای آن ساده تر از چاپ های دیگر. اما تقریبا امکان ندارد که از چاپخانه فلکسو، هلیو، تامپو درباره تعرفه قیمت آن ها سوال کنید و اطلاعاتی دریافت کنید که سردرآورذدنی باشد. در این موارد یا تعرفه ای وجود ندارد (چرا اتحادیه مربوطه چیزی تهیه نمی‌کند!) یا نمی‌خواهند تعرفه ای بدهند. در این گونه موارد بایستی سفارش مشخصی داشته باشید تا بتوانید قیمتی دریافت کنید. معمولا عدم ارائه تعرفه را به دلیل تنوع کار، جنس و ... بیان می کنند.

اما ما برای همه موارد در حال تهیه تعرفه هستیم. تعرفه ها را همگی بر اساس سفارشات مختلف و پارامترهای دخیل در تعیین قیمت هر یک از چاپ ها بدست آورده ایم. امیدواریم این موارد را در ارائه نسخه های آینده نرم افزار ترام به شکل اختصاصی و همچنین به شکل کتابی ارائه نماییم.

لینک های مهم

 

 

ورود به سایت